Bu kelime ilk başta Yahudilerin İslam dinine sokmaya çalıştıkları hadisler için telaffuz edilmekteydi. Ama gerçekte bu kavram biraz daha geniş bir anlam taşır hem Yahudi hem de Müslüman olmayan diğer insanların İslam dinine sokmaya çalıştıkları gerçek olmayan efsaneler ve hurafelere verilen addır. Genellikle bu işi “rivayet” adı altında İslam’a katmak isteyenler o dönem Yahudileri olduğu için bu adla meşhur olmuştur.

Hadis kaynaklarında “İsrailiyat” şu başlıklar altında müşahede etmek mümkündür: Kuran’ı Kerim’in işaret ettiği ve Kutsal kitaplarda geçen şahsiyetler, özellikle peygamberler; bu şahsiyetler hakkında haberlerin ayrıntılı anlatıldığı tarihi rivayetler. Genellikle İsrailoğulları tarihinin anlatıldığı ahlaki öğretiler adı altında rivayetler. Hiçbir İslami kaynağa dayandırılmadan Yahudi kaynaklarından alınan ilk dönem insanlarının inançları ve efsanelerinin anlatıldığı hikayeler.

Elbette bu bağlamda ele alınan rivayetleri gerekli araştırma ve inceleme yapmadan reddetmekte doğru değildir. “İsrailiyat” olarak adlandırılan rivayetleri şu şekilde sınıflandırmak mümkündür:

1-İslami kaynaklar ışında doğruluğu kanıtlanabilen rivayetler.

2-İslami kaynaklar ışında yalan ve yanlış olduğu kanıtlanabilen rivayetler.

3-Doğruluğu veyahut yanlışlığı hakkında hüküm vermemizi sağlayacak delillerin olmadığı rivayetler.

Yapılan bu sınıflandırma ışığında “israiliyat” adı altında gelen her rivayetin hükmünü vermek mümkün olacaktır. Doğruluğu kanıtlanan rivayetleri kabul etmemiz bir soruna yol açmayacağı gibi, elde olan delil ve karineler bu rivayetleri kabul etmemizi de gerektirmektedir. Aynı şekilde yalan ve yanlış olduğu aşikâr olan rivayetlerin de reddedilmesi ve öğretilerden çıkartılması akli ve gereklidir. Ama üçüncü kısım israiliyat hakkında kabul ve inkâr noktasında bir zaruret olmadığı taktirde ihtiyat etmeli yersiz bir yargıda bulunmaktan kaçınmak daha doğru olacaktır.

Ancak tefsir ve hadis uleması bu kavramın anlamını genişletmişlerdir. Ulemanın yanında tefsir, hadis ve tarih ilminde Yahudi, Hristiyan ve diğer kaynaklara dayanan eski efsane ve hikayelere verilen kavram adlandırmasıdır. Hatta bazı müfessirlere göre ‘israiliyat’ bazı Yahudi ve diğer inançlara mensup İslam düşmanlarının tefsir ve hadis ilmine soktukları hiçbir kaynağı ve delili olmayan sözlerdir.[1]

Yapılan tarifleri özetleyecek olursak, zahiren bu kavram Yahudilerin İslam kaynaklarına soktukları rivayetlere verilen addır. Zira ‘İsrail’ Hz. Yusuf’un (a.s) babası olan Hz. Yakup’un (a.s) lakabıydı. İşte bu yüzden Yahudilere “Ben-i İsrail” denmektedir. Ama kullanılırken hem Müslüman olmayan Yahudilere hem de Yahudi olmayanlara ıtlak olmaktadır. Genellikle bu işi yapanlar Yahudi olduğu için bu ‘israiliyat’ adıyla meşhur olmuştur.[2]

---------------

[1] Marifet, Muhammet Hadi, Et-Tefsir ve’l-Mufessirun fi Sovbe’ul Kaşib, c. 2, s. 80, el-Camiet’ul Rezeviyyet’ul Ulum’ul İslamiye, 1418 h.k.

[2] Et-Tefsir ve’l-Mufessirun c. 2, s. 80.