İmam Kâzım (a.s) Ebva'da (Mekke ve Medine arasında) bir yerde dünyaya geldi. Değerli babası İmam Cafer Sadık’ın (a.s) şehadetinin ardından imamet makamına erişti. İmameti hicri 148 yılından 183 yılına kadar yani 35 yıl sürdü. Hicretin 183. yılında Recep ayının yirmi beşinde Bağdat’ta Sindi b. Şahik hapishanesinde, zamanın zalim yönetimi tarafından zehirlenerek şehit edildi.[1]

Ehlisünnetin büyük ulemalarından İbn-i Hacer-i Heytemi (ö. 974) İmam Musa Kâzım’ın (a.s) ahlâki özellikleri hakkında şöyle yazmaktadır: Onda olan çok bağışlama ve hoşgörüden dolayı, ona “Kâzım” denilmiştir. Iraklılar arasında “Babu Kazai’l Havaic-i İndellah” (Allah katındaki hacetler kapısı)[2] diye ünlüydü. Zamanının en abidi, en bilgini ve bağışta bulunanıydı.”[3] Denildiğine göre 37 çocuğu olmuştur. En meşhur çocukları İmam Rıza (a.s), Ahmed b. Musa, Hamza b. Musa, Muhammed b. Musa’dır. En meşhur kızı ise, Hz. Fatıma Masume’dir (s.a).

Tutuklanması ve Hapse Atılması

İmam Kâzım’ın (a.s) tutuklanmasının nedeni hakkında farklı görüşler nakledilmiştir ki bunlar İmam Kâzım’ın (a.s) Şiaların yanındaki güçlü konum ve makamını ortaya koymaktadır. İmam Kâzım (a.s) iki kere Harun Reşit’in emriyle hapse atılmıştır. Birinci zindan hayatının ne kadar sürdüğü bilinmemektedir. Ancak İmamın şehadetine neden olan ikinci zindan hayatı 179 ile 183 yılları arasında gerçekleşmiştir.[4]

Tarih yazarlarının rivayetlerine göre İmam'ın (a.s) Hârun tarafından tutuklanmasının sebebi, Yahya b. Bermeki veya İmam'ın yeğenlerinden birinin İmam Kâzım’ı (a.s) kıskandığı için Harun Reşit’in yanında iftira atması ve İmam aleyhinde propaganda yapmasıdır. Elbette İmam'ın (a.s) defalarca tutuklanmasının asıl sebebi Abbasî halifelerinin İmamet makamının Müslümanlar arasında kuvvetlenerek onların hilafetini zayıflatacağı endişesiydi.

Bazı Şiaların İmam'ın takiyye yapmaları için emir vermesine rağmen, bu emre uymayarak değişik yerlerde başka mezhep mensupları ile tartışma yapmaları, İmam Kâzım’ın (a.s) tutuklanmasında etkili olan faktörlerdendir. Çünkü Şiaların bu tartışmaları ve sahip oldukları keskin deliller ve güçlü mantık, halifelerin konumunu zayıflatıyordu. Casuslar tarafından halifelere rapor edilen bu olaylar da onları endişelendiriyordu. Harun Reşit, İmam Musa Kâzım’ı (a.s) hicretin 179. yılında Medine’de tutukladı. İmam (a.s), Zilhicce ayının 7’sinde “İsa b. Cafer Zindanı” diye meşhur olan Basra’daki zindana atıldı. Daha sonra İmam’ı (a.s) Bağdat’taki “Fazıl b. Rebi” zindanına intikal ettirdiler. Fazıl b. Yahya ve Sindi b. Şahik zindanları İmam’ın (a.s) ömrünün sonuna kadar yaşadığı zindanlardır.[5]

-----------------

1. El-Müfid, el-İrşat, c. 2, s. 242.
2. İnsanların hacetini yerine getiren
3. Es-Savaikü’l Muhrika, s. 203.
4. Resul Caferiyan, Hayat Fikri ve Siyasi Eimme, s. 393.
5. Şeyh Abbas Kummi, el-Envarü’l Behiyye, s. 192-196.