Bu olay, tarihte yaşanmış en büyük hadise ve musibetlerden biridir. Ehlisünnet in kütübü sitte, sünen kitapları ve tarih alanında yazılmış kitapların tamamında olay nakledilmiştir.[1]

Ayrıntılarında az bir fark olsa da bu olayın yaşandığı kesin ve katidir. Bu hadisede Ömer bin Hattab, Hz. Resulü Kibriya Efendimizin (s.a.a) vasiyetinin yazılmasına engel olmuş ve buna izin vermemiştir. Ömer’in kendisi de sonralardan vasiyetin yazılmasına mâni olduğunu itiraf etmiştir. Bundan dolayı Şii ulemalar, kendisine tepki göstermekte ve bazı eleştiriler yöneltmektedir.

Şialar açısından, Hz. Resulullah’ın vasiyet yazdırmadaki amacı, kendisinden sonra Hz. İmam Ali’nin imamet ve hilafet ine tekitte bulunmak ve vurgulamak içindir.

Rivayetin Senedi ve Metnindeki Farklılıklar:

Seyyid Şerafettin Amuli, Mısır el-Ezher Üniversitesi şeyhine yazdığı mektuplardan birisinde şöyle yazmaktadır: “Bu olayın sudur ve sıhhatinde hiçbir söz söylenemez. Buhari, kendi sıhahının (kitabının) birkaç yerinde, Müslim kendi sıhahının (kitabının) vasiyetler bölümünde, İmam Ahmed, kendi müsnedinde İbn Abbas hadisinde ve diğer sünen ve tarih yazarları bunu nakletmişlerdir. Elbette olayı naklederlerken rivayetin anlamında tasarrufta bulunmuş ve oynamışlardır. Zira olayda (Ömer’in) söylediği cümle şu şekildedir:

ان النبی یهجر

“İnne nebiyye yehcur” yani, “Peygamber sayıklıyor/hezeyan ediyor!” Ancak mezkur yazarlar cümle üzerinde oynayarak, tahrif etmiş ve şöyle demişlerdir:

ان النبی قد غلب علیه الوجع

“İnne nebiyye kad galebe aleyhi’l-vec”, (peygambere ağrıları galebe çalmıştır) Mezkur yazarlar bu cümleden istifade ederek Ömer’in, Hz. Peygamber Efendimize (s.a.a) hakaretinin çirkinliğini doğrultmak, başka bir ifadeyle sözünün çirkinliğini azaltmak için böyle yapmışlardır. Bunun delil ve kanıtı, Ebu Bekir Ahmed b. Abdulaziz Cevheri’nin “es-Sakife” kitabında İbn-i Abbas’tan naklettiği şu rivayettir:

لما حضرت رسول الله(ص) الوفاة و فی البیت رجال فیهم عمر بن الخطاب. قال رسول الله(ص): ائتونی بدواة و صحیفة اکتب لکم کتاباً لا تضلون بعد. قال: فقال عمر کلمة معناها ان الوجع قد غلب علی رسول الله(ص). ثم قال: عندنا القرآن، حسبنا کتاب الله! فاختلف من فی البیت و اختصموا فمن قائل قربوا یکتب لکم النبی(ص) و من قائل ما قال عمر. فلما اکثروا اللغط واللغو والاختلاف، غضب(ص) فقال: قوموا!

“Hz. Resulullah’ın (s.a.a) vefatı yaklaşınca, evinde Ömer b. Hattab da olmak üzere bazı kişilerin olduğu esnada şöyle buyurdu: ‘Bana divit (mürekkep hokkası) ve kâğıt getirin, size bir şeyler yazayım ondan sonra yoldan sapıp delalete düşmeyesiniz.’ Ömer, ağrılarının Resulullah’a galebe çaldığı anlamına gelen bir şeyler dedikten sonra şöyle dedi: ‘Yanımızda Kur’an var, Allah’ın kitabı bize yeter!’ sonra evde tartışmalar yaşandı ve densizlik edilerek edepsizlik yapıldı. Bazıları getirin peygamber bir şeyler yazsın, bazıları da Ömer’in söylediklerini dediler. Bu şekilde gürültü, patırtı, kargaşa çıkararak boş ve saçma sözlerle münakaşa ettiler. Hz. Resulullah (s.a.a) öfkelendi ve ‘yanımdan kalkın’ dedi.”

Açıktır ki olayı nakledenler burada Ömer’in sözünün aynısını ve lafzını değil, anlamını nakletmişlerdir! Bunun da anlamı, ehl-i hadis (olayı nakleden Sünni muhaddisler), o gün orada çekişip münakaşa edenlerin isimlerini açıkça zikretmemiş, tartışma ve çekişmeyi ise lafzıyla olduğu gibi nakletmişlerdir.[2] Bu hadisler, ‘Ehlisünnet kaynaklarında zikredilmiştir.

Her kim Sünnilerin kitaplarına bakacak olursa, o gün Hz. Resulullah (s.a.a) sayıklıyor ve hezeyan ediyor diyen ilk kişinin Ömer olduğunu bilir. Sonrasında ise Ömer’le aynı düşünce ve görüşte olan kişiler ona katılmıştır. İbn-i Abbas’ın dediğine göre orada hazır bulunanlar evde ihtilaf etmiş ve densizlik ve edepsizlik etmişlerdiR. Onlardan bazıları Peygamber sizin için bir şeyler yazsın, ondan sonra yoldan çıkıp sapmayın demiş ve bazıları da Ömer’in sözünü demişlerdir. (Yani “Hz. Peygamber (s.a.a) sayıklayıp hezeyan ediyor!!” demişlerdir.)[3]

Sünni âlimlerinden Hz. Resulü Kibriya Efendimizin (Allah’ın salat ve selamı onun ve Ehlibeyt'inin üzerine olsun) vasiyet yazmasına mani olan ve Efendimize “sayıklıyor” diyen kişinin Ömer b. Hattab olduğunu açıkça yazan ilk Sünni âlimi Kadı İyaz’dır (ö. 544). Bu yazar olayı açıkça naklettikten sonra Ömer’i temize çekmek ve aklamak için çeşitli bahaneler ve gerekçeler (tabiri caizse elli takla atmıştır!) ileri sürmüştür. Örneğin şöyle demiştir: ‘Ömer’in söylediği inkar içerikli soruydu, yani gerçekte şöyle demiştir: ‘Acaba Peygamber sayıklıyor mu?’[4] Mutezile mezhebinden İbn-i Ebi’l-Hadid de Ömer’in bu sözünü inkar etmiyor, ancak Ömer’i aklamaya çalışarak şöyle diyor: ‘Bu cümle, Ömer’in öfkeli ve haşin zatî yapısından kaynaklanmıştır, yoksa Ömer bu cümlesiyle kelimenin zahiri anlamını kastetmemiştir![5] Oysa ki Sünni âlimlerin Ömer’i aklama ve temize çıkarma girişimleri, Ömer’in bu sözü söyledikten sonra oradakilerin iki gruba ayrılması ve bunlardan bazılarının Ömer’i desteklemesi ve bazılarının da ona muhalefet etmesi ve sonunda Hz. Peygamberin (s.a.a) onları yanından kovmasıyla sona ermiştir (Bazı rivayetlerde ise Ömer’i yanından kovmasıyla sonuçlanmıştır). Bu da bu aklama ve temize çıkarma girişimlerinin gerçeklerle uzaktan yakından bir alakasının olmadığını ortaya koymaktadır.

------------------

[1]- Şerafettin, el-Müracaat, s. 241-242; Farsça tercüme, Münazarat, s. 430.

[2]- Şerafettin, el-Müracaat, s. 242-243; Farsça tercüme, Münazarat, s. 431-432.

[3]- Şerafettin, el-Müracaat, s. 243-244; Farsça tercüme, Münazarat, s. 434.