Bismillahirrahmanirrahim

En önemli ihtiyaçlar maddi ve manevi açıdan ayrı ayrı incelenebilir; ancak biz, kişinin genç ya da yaşlı olmasından bağımsız olarak bazı ihtiyaçların fıtrî olduğuna ve her insanın normal şartlarda bunları fark edebileceğine inanıyoruz. Fakat bazen bazı engeller insanın fıtratını örtmekte, ihtiyacını tam olarak kavramasına engel olmakta ya da geçici bir teselliyle bu ihtiyacı eksik biçimde karşılamaktadır. Bu nedenle burada, insanların ve gençlerin gelişim ve olgunlaşmasında etkili olan bazı noktalar, ihtiyaçlar ve hususlara değineceğiz.

1. Eğitim ve terbiye

Ergenler ve gençler, “bir bahçıvanın terbiyesiyle her yöne yönlendirilebilen bir fide” gibidir. Bahçıvan, doğru yönlendirmeyle fidenin eğrilmesini önleyebilir; ancak insan orta yaşa ve yaşlılığa ulaştığında kalın ve sert bir dala benzer. Onu hareket ettirmeye çalışmak yalnızca değişimi zorlaştırmaz; aynı zamanda kırılma tehlikesini de beraberinde getirir. İmam Kâzım’ın (a.s), Hz. Resulullah’tan (s.a.a) naklettiğine göre şöyle buyurulmuştur:

“Kim ilmi gençlikte öğrenirse, bu taş üzerine yazılmış yazı gibi olur; kim de ilmi yaşlılıkta öğrenirse, onun bilgisi su üzerine yazılmış yazı gibi olur.” [1]

İmam Ali (a.s), oğlu İmam Hasan’a (a.s) yazdığı bir mektupta şöyle buyurmuştur:

“Genç insanın kalbi, bitki ve ağaçtan boş bir toprak gibidir; ona hangi tohum ekilirse, kabul eder ve içinde yetiştirir… Aziz oğlum! Ben de kalbin katılaşıp öğüt kabul etmez hâle gelmeden ve zihnin başka şeylerle dolmadan önce senin eğitim ve terbiyenle ilgilendim; Öyle ki tam bir gayretle işe girişesin. Böylece tecrübe sahiplerinin peşinden gidip sınayarak elde ettikleri şeylerden tam anlamıyla yararlanman, araştırma ve deneme zahmetinden kurtulman için. Bu yolda sana, bizim zorluk çekerek elde ettiğimiz edep ve tecrübeler ulaşsın ve bazen bize karanlık görünen şeyler senin için aydınlık hâle gelsin diye.” [2]

Buna göre genç, dünya işlerini bizzat denemek zorunda kalmadan, geçmişte yaşamış insanların davranışlarından ders almalı ve başkalarının tecrübelerinden yararlanmalıdır.

Bu yüzden, gencin öğrenmeye ve etkilenmeye açık oluşu dikkate alındığında, onun sürekli öğrenen ve öğreten biri olması uygun görülmüştür. İmam Cafer-i Sâdık (a.s) şöyle buyuruyor:

“Sizden bir genci, gecesini ancak iki hâlden biriyle geçirmiş olarak görmek isterim: ya âlim olmalı ya da ilim öğrenen biri. Eğer böyle olmazsa, kusur etmiş olur. Kusur ederse, kendini zayi etmiş olur. Kendini zayi ederse, günahkâr olur. Günahkâr olursa da yeri cehennem olur. Hz. Muhammed’in (s.a.a) Rabbine yemin olsun ki durum böyledir.” [3]

2. İbadet ve Allah’a kulluk

Genç hem ibadet ve kulluk ehli olmalı, hem de bu yolda kendini aşırı derecede yormamalıdır. İmam Cafer-i Sâdık (a.s) şöyle buyurmuştur:

“Gençliğimde ibadette çok gayretliydim. Babam bana şöyle dedi: Oğlum! Gördüğümden daha az ibadet et; çünkü yüce Allah bir kulunu sevdiğinde ondan az bir amele de razı olur.” [4]

Allah’a ibadet ve kulluğun pek çok örneği vardır; farzları yerine getirmek, haramlardan kaçınmak, başkalarına yardım etmek, dua etmek, tevessül etmek vb. davranışlarda bunun yansıması ve görünümü ortaya çıkar.

3. Hayatta geleceği görmek

Genç, “evlilik ve meslek” gibi gelecekteki yaşamına karşı kayıtsız kalmamalı; aksine sağlıklı bir hayat kurma, uygun bir meslek edinme ve helal kazanç elde etme yolunda adım atmalıdır. [5]

--------------

[1]- Seyyid Fazlullah Râvendî, en-Nevâdir, s. 18.

[2]- Muhammed b. Hüseyin Şerîf Razî, Nehcü’l-Belâğa, s. 393, Mektup 31.

[3]- Şeyh Tûsî, el-Emâlî, s. 303.

[4]- Kuleynî, el-Kâfî, c. 2, s. 87.

[5]- Bkz.: “Geleceği öngörmek ve uzun arzular arasındaki fark”, soru 23058; “Eş seçiminde temel ve yan ölçütler”, soru 12237; “Huzurun hakikati ve ona ulaşma yolları”, soru 1819. Kaynak: İslamQuest