Bismillahirrahmanirrahîm

Şehitlerin Efendisi İmam Hüseyin’in (a.s) Erbain merasiminde, hem de yaya olarak ziyaret etme başarısı; kendilerine has bir aşkla bu sevda yolculuğunu kat eden, sonunda susuz gönüllerini sevgiliye kavuşmanın serinliğiyle doyurmak isteyen coşkun âşıklara nasip olur.

Bu aşk yolculuğunun nurlu edepleri vardır. İmam Sadık (a.s), Kâmilü’z-Ziyârât’ın 48. bölümünde yer alan bir hadisinde bunlardan 13 tanesine işaret buyurmuştur. Aşağıda onları okuyacaksınız:

1. Yol arkadaşlarına güzel davranmak

Ziyaret yolculuğunda İslami ahlaki değerlere riayet etmek, bu manevi seyahati oldukça tatlı ve cazip hâle getirir. Riayet edilmesi güzel görülen bu ahlaki değerlerden biri de yol arkadaşlarına iyi davranmaktır. İnsan, yol arkadaşına “İmam Hüseyin’in (a.s) ziyaretçisi” gözüyle bakmalı; ona karşı en yüksek derecede saygı, edep, şefkat, güzel ahlak ve tevazu göstermelidir. Şayet yolculuk sırasında imkânların sınırlı olması, kalabalık, yol yorgunluğu veya hastalık sebebiyle onun kötü huylu davranışlarıyla karşılaşırsa, geniş bir gönül ve hoşgörüyle bunu karşılamalıdır.

2. Az konuşmak

“İyilik dışında az konuşmak.”

Çok konuşmak ve gereğinden fazla söz söylemek, özellikle yolculuk boyunca umumî istirahat için hazırlanmış mekânlarda, çevrede bulunanları rahatsız etmesinin yanı sıra, farkında olmadan insanı helâk ve düşüş girdabına sürükleyen bir afettir. Bu durum, insanın yalan, gıybet, iftira, söz taşıma ve benzeri günahlara bulaşmasına sebep olur. Bu yüzden, çok konuşmanın zararlarından korunmak için sadece ihtiyaç miktarınca konuşmak uygun olandır.

3. Allah’ı çok anmak

İslam’da namaz, oruç, hac ve benzeri ibadetler için zaman, mekân, nicelik ve nitelik bakımından bazı sınırlamalar vardır. Ancak Allah’ı zikretmek, sadece herhangi bir sınırlamaya sahip olmamakla kalmamış, aynı zamanda onun çokça yapılması da tavsiye edilmiştir:

“Ey iman edenler! Allah’ı çokça anın ve O’nu gönül ve dil ile bolca zikredin.” [1]

Bu esas doğrultusunda, Masum’un (a.s) huzuruna çıkmaya hazırlanmak ve manevi bir hâl kazanmak için Allah’ı anmaya ve zikretmeye önem vermek tavsiye edilmektedir. Zira bu, insanın ruhî ve ahlâkî yapısında birçok yapıcı etki bırakır. Ziyaretçiler de belirli bir program yaparak ve yanlarında basit bir salavat sayacı bulundurarak, bu manevi yolculukta çokça zikirle meşgul olabilirler.

4. Elbiselerin temizliği

Ruhî ve bedensel durum ile dış görünüş ve iç dünyanın birbirleri üzerinde karşılıklı etkileri bulunduğundan, İmam (a.s), ziyaretçinin dış görünümüne dair önemli bir noktaya dikkat çekerek elbiselerinin temiz olmasını tavsiye etmektedir. Temiz kıyafetler ve ziyaretçinin düzgün görünümü, uygun bir ruh hâlinin oluşmasında ve manevî bir canlılığın meydana gelmesinde etkili olmaktadır.

Ayrıca, ziyaretine gittiğimiz şahsiyete gösterilen saygının bir bölümü de dış görünüşün düzenli ve kıyafetlerin tertipli olmasında kendini gösterir. Bu sebeple elbiselerin temiz tutulması tavsiye edilmiştir.

5. İmam Hüseyin’in (a.s) türbesine gelmeden önce gusletmek

“Ruhî temizlik”, temiz gönüllüler ve pak ruh sahipleriyle irtibat kurmanın ve mukaddes mekânlarda bulunmanın şartıdır. Bu sebeple, bu yolculuğun edeplerinden biri de hareme girmeden önce ziyaret guslü almaktır. Bir kişi İmam Sadık’a (a.s), “Her ibadet yerinde ziynetlerinizi kuşanın” [2] ayetinin ne anlama geldiğini sordu. Hazret şöyle buyurdu:

“Bunun anlamı, her imamla buluşma esnasında gusletmektir.”

Ziyaretçi, bu guslün bereketiyle temizlik, maneviyat ve nuraniyet kazanır. Bunun delili, İmam Sadık’ın (a.s) ziyaret guslü sırasında okunmasını tavsiye ettiği şu duadır:

“Allah’ın adıyla ve Allah’ın yardımıyla. Allah’ım! Bu guslü benim için bir nur, bir temizlik, bir koruyucu ve her türlü hastalık, afet ve zarardan bir şifa kıl. Allah’ım! Onunla kalbimi temizle, göğsümü ferahlat ve işlerimi onunla kolaylaştır.”

6. Çok namaz kılmak

Namaz, Allah ile manevi bağ kurmanın en yüce örneklerinden ve Allah’ı zikretmenin en üstün tezahürlerinden biridir. İmam Hüseyin (a.s) namazı ikame edenlerdendir. Nitekim ziyaretnamesinde şöyle geçmektedir:

“Şahitlik ederim ki sen namazı ikame ettin ve zekâtı verdin.”

“Namaz”, Âşura hadisesinde özel bir tecelli göstermiştir; Seyyidü’ş-Şühedâ İmam Hüseyin (a.s) ve ashabının Âşura gecesindeki namazlarından, o Hazret’in (a.s) Âşura günü öğle vaktinde ilk vakitte kıldığı namaza, Hz. Zeyneb’in (s.a) esaret hâlindeyken kıldığı gece namazlarına kadar...

Bu sebeple, gerçek Şiîliğin ve İmam Hüseyin’e (a.s) duyulan sevginin göstergelerinden biri namaza önem vermektir. Bu nedenle, ilk vakitte kılınan namazlardan ve seher vakitlerindeki gece nafilelerinden gaflet edilmemelidir.

7. Salavat getirmek

“Hz. Muhammed’e (s.a.a) ve Âl-i Muhammed’e (a.s) salavat göndermek.”

“Salavat getirmek”, son derece mübarek ve yüce bir zikirdir. Her hâl ve her zamanda onu dil ile söylemek sevap kazandırır. Ziyaretçilerin Ehlibeyt’in (a.s) adını canlı tutmak amacıyla adım attıkları bu yolculukta, bu zikirle terennüm etmeleri ve dillerini salavatla süslemeleri ne kadar da güzeldir.

8. Vakarlı olmak

“İnsana ait olmayan bir şeyi almaktan sakınmada vakarlı olmak.”

“Vakarlı olmak”, insanın dış görünüşünde sakinlik, ağırbaşlılık ve kişilik olgunluğunu yansıtan bir özelliktir. Bu özellik, kişiye bir Müslümana yakışmayan basit davranışlardan, uygunsuz şakalardan ve çirkin işlerden uzak durma imkânı verir ve bir ziyaretçinin şanına uygun davranışları tam anlamıyla korumasını sağlar.

9. Harama bakmaktan sakınmak

“Gözlerini haramdan sakınman gerekir.”

Hz. Hüseyin b. Ali’nin (a.s) pak türbesinin cemaliyle gözleri aydınlanacak olan ziyaretçi, yolculuk boyunca gözlerini korumalıdır; zira harama bakmaktan sakınmamak, ziyaretçinin sahip olduğu o güzel manevi hâli elinden alacaktır.

10. Yolculukta ihtiyaç sahiplerine yardım etmek

“İhtiyaç sahibi kardeşlerini gözetmen ve onlara destek olman gerekir.”

Erbain yürüyüşünde, büyük bir özlemle gelen kalabalıkların bulunduğu ve İmam Hüseyin’in (a.s) hizmetkârlarının hiçbir karşılık beklemeden ve iftiharla ziyaretçilere hizmet ettiği bu büyük merasimde, ziyaretçilerin de bu yüce işe ortak olmaları; yaşlıları, ileri yaştakileri ve yardıma muhtaç olanları gözetmeleri ve onlara yardımcı olmaları ne kadar güzeldir.

Seyyidü’ş-Şühedâ İmam Hüseyin (a.s) bu konuda şöyle buyurmuştur:

“Her kim bir müminin sıkıntısını giderirse, Allah-u Teâlâ da onun dünya ve ahiret sıkıntılarını giderir (ve problemlerini çözer).”

11. Takiyye

“Dininin ayakta kalmasını sağlayan takiyyeye riayet etmen gerekir.”

Düşmanların İslam ümmeti arasında ayrılık ve tefrika çıkarmaya yönelik çabalarına rağmen, birlik ve beraberliği korumak da o Hazret’in (a.s) tavsiyelerindendir. Bu sebeple, mezhebi ihtilafları gündeme getirmek, birbirinin büyüklerine hakaret etmek, şüpheler yaymak ve benzeri şekilde bu birliğe zarar verecek her türlü davranıştan şiddetle kaçınılmalıdır.

12. Günahlardan sakınmak

 “Yasaklandığın şeylerden sakın ve takva sahibi ol.”

Kur’ân-ı Kerîm’e göre insanın amellerini gözetleyen üç grup vardır:

“De ki: Amel edin; Allah da, Resûlü de ve müminler de amellerinizi görecektir.” [3]

Gerçekte, Yüce Allah ve Allah Resûlü’nün (s.a.a) yanı sıra müminler de insanın fiillerini gözetlemektedir ve Ehl-i Beyt (a.s) bunun en açık örneğidir. İmam Sadık (a.s), bu ayetin tefsirinde ve “müminler”in kimler olduğunu açıklarken şöyle buyurmuştur:

“Buradaki müminlerden maksat imamlardır (a.s).”

Dolayısıyla huzur adabı gereği, ziyaretçi davranış ve amellerine tamamen dikkat etmeli ve attığı her adımda, söylediği her sözde İmam Hüseyin’in (a.s) ve diğer imamların (a.s) kendisini gördüklerini bilmelidir.

13. Tartışmayı terk etmek

“Yersiz çekişmelerden, çokça yemin etmekten ve içinde yemin bulunan tartışmalardan sakın.”

Bu sebeple, ziyaretçinin bu edeplere riayet etmesi uygun olur ki, Allah’ın mağfireti, rahmeti ve rızasıyla geri dönmeye layık olsun.

------------

[1]- Ahzâb, 41-42.

[2]- A'râf, 31.

[3]- Tövbe, 105.